Pages

24/11/2022

The Little Book of Encouragement- - His Holiness The Dalai Lama

The Little Book of Encouragement - His Holiness The Dalai Lama

Edited by Renuka Singh



రోనా రెండు మూడు దశల్లో ప్రపంచ వ్యాప్తంగా కల్లోలం సృష్టించడం మన స్మృతి పథాల్లోంచీ చెరిగిపోలేదు. చాలా మంది ఆత్మీయుల్ని, కుటుంబ సభ్యుల్ని, స్నేహితుల్ని, కోల్పోయాము.  ప్రార్ధనాలయాలకు తాళాలు పడ్డాయి. ఇంట్లో పెద్ద వాళ్ళ నుంచీ టీనేజ్ పిల్లలు కూడా వ్యాధి బారిన పడ్డారు. కొందరు మరణించారు. 

దీనిని, ప్రకృతి మనిషి అస్తవ్యస్త ప్రవర్తనల మీద కన్నెర్ర జేయడం అన్నారు. ప్రభుత్వాలు / కొన్ని కార్యాలయాలు, పోలీసులు, వైద్య వృత్తి లోని వారు, కిరాణా సామాన్ల వ్యాపారులు, కూరగాయల వాళ్ళు, పని చేసారు. ఇప్పుడు కరోనా జరిగిపోయిన విషయమే గానీ,   ప్రపంచ ఆర్ధిక వ్యవస్థ మీద అది కొట్టిన దెబ్బ చాలా గట్టిది. 

అయితే, ఇప్పటికీ, వ్యక్తిగతంగా, కరోనా దుష్ప్రభావాలు అనుభవిస్తున్నవారున్నారు.   మానసికంగా కరోనా కలిగించిన వ్యధ ఇంతా అంతా కాదు.  అది సమిష్టి వ్యధ కూడా. మనిషి సంఘజీవి కాబట్టి, ఎన్నో అనుమానాలు, ఒంటరితనం, తీవ్ర వ్యాధిని కూడా ఒంటరిగా ఎదుర్కోవాల్సి రావడం, ఎదటి వ్యక్తికి, హాని కలిగిస్తున్నానేమో అనే గిల్ట్ తో హాస్పత్రి కి వెళ్ళాల్సి రావడం, అహోరాత్రాలు ఎన్నో వాలంటీరు గ్రూపులు పని చేస్తూ, నిస్సహాయ పరిస్థితుల్ని ఎదుర్కోవాల్సి రావడం, సకాలంలో వైద్యం అందక, లేదా అందినా సరే, తెలీని ఈ వ్యాధిని అదుపు చేయలేక,  ప్రాణాలు పోవడాన్ని ఎందరో, ప్రత్యక్షంగానో పరోక్షంగానో చూడడం,  జరిగాయి. 

ఇది వ్యక్తిగతంగానూ, సాంఘికంగానూ మనుషులకు వచ్చిన తీవ్రమైన కష్టకాలం.  దీనికి నాలుగు ఓదార్పు మాటలు చెప్పి, తనను అనుసరించే వారికి మేలు చేసేందుకు దలైలామా కొంత ప్రయత్నం చేసారు. ఆయన సోషల్ మీడియా బైట్ ల సంకలనమే ఈ పుస్తకం.  ఇదో పెద్ద పుస్తకమని చెప్పలేం. దీని పేరు సరిగ్గ సూచించినట్టు post pandemic world కు, ఇది చిన్న ఊరటకూ, కాస్త అభినందనకూ, సాంత్వనకూ ఉపయోగపడేందుకే తీసుకొచ్చారు. అందుకే దీని పేరు The Little Book of Encouragement. 

దేశాలు, నాయకులు, శాస్త్రవేత్తలు ఈ కనిపించని, తెలీని జబ్బుతో పోరాటం చేస్తున్నపుడు, రోజువారీ మృతుల సంఖ్యల పట్టికలు తయారు చేస్తున్నప్పుడు, దలై లామా లాంటి మత గురువులు, సాంఘిక మాధ్యమాల ద్వారా - తమ అనుచరులకు ఎప్పటికప్పుడు  ధైర్య వచనాలు పలికారు. దలైలామా కు ఇప్పుడు ఎనభై ఏడేళ్ళు. 

అతను 1959 లో భారత దేశానికి శరణార్ధిగా పారిపోయి వచ్చి అరవై మూడేళ్ళు గడిచాయి గడిచాయి. అతని బుద్ధ మార్గం, నలందా శైలిది. అతని బోధిచిత్తం, భారతీయ తత్వ మూలాల మీదే నిర్మించబడినది. అందుకనే, ఈ వృద్ధుడు, ప్రపంచ వ్యాప్తంగా విస్తరించి ఉన్న టిబెటన్ బుద్ధులకు మాత్రమే నాయకుడిగా మిగిలిపోకుండా, వేదాంతాన్ననుసరించే ఎందరికో మార్గదర్శకుడయ్యాడు.   

ఈ స్వార్ధమయ ప్రపంచంలో మఠాధిపతులు సర్వసంగ పరిత్యాగులయినప్పటికీ, పీఠాధిపత్యం కోసం హత్యలు చేసుకుంటారు, పోట్లాడుకుంటారు.  ప్రసిద్ధి చెందిన మత గురువో / బాబా నో మరణిస్తే, అతని సామ్రాజ్యం నాశనం అవుతుంది.   అతని మరణానికి ముందే ఆస్తి పంపకాలు జరిగిపోతాయి.  ఎల్లకాలం ప్రముఖుడై ఉండిపోయేందుకు, రాజకీయ అండదండలు సంపాదించేదుకు పెద్ద ప్రభువులు కూడా ఎన్నో ప్రయత్నాలు చేస్తు ఉంటారు.  అలాంటి వారి మధ్య  "దలై లామా"  చాలా విచిత్రమైన వ్యక్తి.  


బుద్ధులు పునర్జన్మలని నమ్ముతారు. Eg. దలై లామా మరణానంతరం, అతను ఎవరి లా మళ్ళీ పునఃజన్మిస్తారో కనుక్కుంటారు.  ఏ పల్లె లోనో పెరుగుతున్న చిన్ని బాలుడిని దలై లామా పునరావతారంగా గుర్తించి, తమ మఠానికి తెచ్చుకుని, అతన్ని ఆరాధనగా పెంచుకుని, విద్య నేర్పించి, గురూవు గా స్వీకరిస్తారు.  ఈ మధ్య టిబెటన్ తాంత్రిక బౌద్ధానికి చెందిన లామా Rinpoche అవతారాన్ని కనుగొన్నారు. ఈ వార్త ను చూడండి. 

https://www.shambhala.com/snowlion_articles/dilgo-khyentse-rinpoche-reincarnation/ 


https://www.thehindu.com/news/national/buddhist-nyingma-sect-identifies-reincarnation-of-prominent-rinpoche/article66174971.ece



ఇలాంటి సంప్రదాయాలనుంచీ వచ్చిన బౌధిసత్వం ఈ 14 వ దలై లామా ను ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ప్రాచ్యులకూ, పాశ్చాత్యులకూ ఇష్టుడిగా చేసాయి. దలై లామా కు ఆశ్రయం ఇచ్చినందుకు చైనా కూ, ఇండియాకూ మధ్య ఎడతెగని యుద్ధం జరుగుతూనే ఉంది. అయితే కాలం తో పాటూ చాలా విషయాలూ మారుతాయి. దలై లామా కూడా కొత్త మార్పులను స్వీకరించారు.  ఆయనకు గ్లోబల్ వార్మింగ్ సమస్య గురించి తెలుసు.   ప్రపంచ శాంతి కోసం అమాయకమైన కోరికలూ ఉన్నాయి ఆయనకు. కొన్ని కోట్స్ - పేజీ కొకటి చొప్పున ఉన్న ఈ పుస్తకంలో కొన్ని పేజీలు చదవండి. 


"I have wished for it in this lifetime, and I know I'd wished for this in my previous lifetimes.  My death may well mark the end of the great tradition of Dalai Lamas; the word means 'great leader' in Tibetan.  It may end with this great Lama.  The Himalayan Buddhists of Tibet and Mangolia will decide what happens next.  They will determine whether the 14th Dalai Lama has been reincarnated in another tulku.  What my followers decide is not an issue for me; I have no interest.  My only hope is that when my last days come, I will still have my good name and will feel that I have made some contribution to humanity." 

ఇప్పుడు మనం, మత బోధనల్నీ, ప్రవచనాలనీ విన్నా, వినకున్నా, ఈ ఇంటర్నెట్ యుగంలో, మన ముని వేళ్ళ అంచున నాట్యం చేసే తెరల మీద, మత గురువు ఒకడు ప్రత్యక్షమయ్యి, వాగిన వాగుడినో, వ్యక్తపరచిన అభ్యుదయ భావాల ద్వారానో, వారిని గూర్చి అంచనాలకొస్తాం.   వీరిలో, మాస్, క్లాస్ ప్రవచనకారులున్నారు.  పెద్ద యెత్తున ఫాలోయింగ్ ఉన్న వారున్నారు.  ఇంఫ్లుయెన్సర్స్ అంటాం వాళ్ళని. వేలాది, లక్షలాది మందిని ప్రభావితం చేసే లక్షణాలున్నవారున్నారు. 

"Weakness being a part of greatness is quite a philosophical question.  It is important to know your weakness; then you can improve. If some Tibetan and Hindu Lamas consider themselves great, it is important to test, criticize, and tease them.  If they remain completely calm, it shows  that they truly practice what they teach."



ఆధునిక యుగంలోనూ, యోగ, వేదాంత, శాంతి మార్గాలను ప్రబోధిస్తున్నవారూ ఉన్నారు. వీరితో  నోబెల్ శాంతి బహుమతిని గెల్చుకున్న ఒక టిబెటన్ బుద్ధ యానపు వృద్ధ గురువుని అస్సలు పోల్చుకోలేము.  కొన్ని మాటలు చదివితే,  అతను 'బాలకుడిలా అమాయకమైన వాడు. చెడు అంటని మంచి ముత్యం!!' అనే  భావన కలుగుతుంది.   ఈ పుస్తకం కేవలం కొన్ని కొటేషన్ ల సేకరణ!   ఒక్కో పేజీ కీ ఒకో కొటేషన్. అంతే.   కానీ కొన్ని మాటలు ఆణిముత్యాలు.  మంచి మాట మన మేలుకే. 

ఇప్పుడు ప్రపంచం ముందున్న ఏకైక చాలెంజ్ పర్యావరణం. యుద్ధాలు, ప్రయాణాలు, దాదాపు అన్ని వస్తువులూ, ఆఖరికి సేద్యం కూడా, భూమికి హాని కలిగించేలా, త్వరలో మానవ జాతే తన కాలిని తానే నరుక్కునే తరహాలో అభివృద్ధి చేందేస్తూ ఉన్నప్పుడు ఈ అమాయక బౌద్ధుడు కొన్ని మాటలిలా అన్నాడు. 

As a buddhist monk who believes in rebirth, I say - even for selfish reasons, we must pay more attention to our planet.  Because we will come back.  And all of us would like to live on a healthy earth.  The belief in rebirth calls for more protection of our environment and climate. 


-----

ఇంకొన్ని కోట్స్   👇

-----

We really need a sense of oneness of humanity.  Thinking only of one's country, people or religion is out of date. A lot of problems arise when our thinking is restricted to one narrow identity or another.  It can lead to conflict, even wars stem from a feudal attitude.  In the past, kings, queens and sometimes even religious leaders, would go to war out of concern for their own power.  They would evoke a sense of 'us' and 'them' and conscript men to fight on their behalf.   

-----

Being too self-centred can give raise to anxiety and depression.  An effective antidote is to cultivate a sense of altruism, taking the whole humanity into account. 

-----

I have wished for it in this lifetime, and I know I'd wished for this in my previous lifetimes.  My death may well mark the end of the great tradition of Dalai Lamas; the word means 'great leader' in Tibetan.  It may end with this great Lama.  The Himalayan Buddhists of Tibet and Mangolia will decide what happens next.  They will determine whether the 14th Dalai Lama has been reincarnated in another tulku.  What my followers decide is not an issue for me; I have no interest.  My only hope is that when my last days come, I will still have my good name and will feel that I have made some contribution to humanity. 

----- 

'I always tell Tibetans; it is much better to consider the Chinese as our brothers and sisters than to think of them as our enemy - no use in that.  For the time being, there is a problem with our Chinese neighbors, but only with a few individuals in the Communist Party.  A number of Chinese leaders now realize that their seventy-year-old policy regarding Tibet is unrealistic.  There was too much emphasis on the use of force then.  So now, they are in dilemma: how to deal with the Tibetan problem? Things seem to be changing. 

-----








27/09/2022

విభజన సాహిత్యం - ఎలమి ప్రచురణలు

చాలా సంవత్సరాల క్రితం జ్ఞానపీఠ్ అవార్డు గ్రహీత 'కురతులైన్ హైదర్' రాసిన ఉర్దూ నవల 'ఆగ్ కీ దరియా' [తెలుగులో నేషనల్ బుక్ ట్రస్ట్ చేయించిన] అనువాదం 'అగ్ని ధార' చదివాను.  బంగ్లాదేశ్ ఉదయించకముందుండిన తూర్పు పాకిస్తాన్, భారత దేశం నుండీ విడిపోయినప్పటి సంగతులను రికార్డ్ చేసిన నవల ఇది. 

మనకు విభజన సాహిత్యం అనగా, చాలా వరకూ, భారత దేశం, పశ్చిమ పాకిస్తాన్ ల విభజన, జన ప్రవాహం, అక్రమాలు, మత కల్లోలాలూ, కూనీలూ గుర్తొస్తాయి.   బెంగాల్ విభజన అనంతరం మారిన డైనమిక్స్ మూలాన, మత ప్రాతిపదికన భారత దేశం చీలినపుడు,  'తూర్పు', 'పశ్చిమ' బెంగాల్ లు సైతం 'భారత దేశపు బెంగాల్', 'పాకిస్తానీ బెంగాల్' లు గా విడిపోయినపుడు అక్కడ జరిగిన ఘర్షణల గురించి ఈ నవల లో చాలా మంచి వివరాలుంటాయి.  

తూర్పు పాకిస్తాన్ నుండి కూడా, ముసల్మాన్ కుటుంబాలు ఉపాధి కోసమో, రాజకీయ ఉనికి కోసమో పశ్చిమ పాకిస్తాన్ కు వలసపోవడం, సుందరమైన, అత్భుతమైన, పచ్చని బెంగాల్ ను, తమ తమ జమీల్నీ, నేలల్నీ విడిచి, ఉన్నతకుటుంబాలైతే, కేవలం కొద్దిసామాన్లు మాత్రమే సర్దుకుని అత్యంత దూరాభారమైన ప్రయాణం చేసి, పశ్చిమ పాకిస్తాన్ చేరుకోవడం, మనుషుల్లేని ఆ ఖాళీ ఇళ్ళల్లో, పిచ్చి గా పెరిగిన తోటలూ, చెల్లా చెదురుగా పడి ఉన్న సామాన్లలో బావురుమనే ఆయా కుటుంబాల గ్రూప్ / ఫేమిలీ ఫోటోల్ని చూసి బాధపడే  హిందూ  స్నేహితులు, వారి వారి మనసుల్లో సంఘర్షణల్ని పట్టిచ్చిన నవల ఇది.   ముఖ్యంగా తూర్పు పాకిస్తానీ శరణార్ధుల గురించి నేను చదివిన మొదటి నవల కావడం వల్లనేమో - బాగా గుర్తుండిపోయింది.  బుద్ధుడు తిరిగిన నేలలో మనిషి,  సాటి  మనిషి ని భాషని చూపో, కుల మతాల్ని చూపో  విద్వేషించడం - ఎందుకు ఇవన్నీ ?  ఇదంతా అధికారం కోసమే కదా - అని ప్రశ్నించిన నవల కూడా ఇది.  

ఇరు దేశాల వాళ్ళూ, విభజన సృష్టించిన "దాటలేని అగాధాల్ని" చూస్తూ నిస్సహాయంగా ఎలా ఉండిపోయారో - ఆ బద్దలయిన హృదయాల గురించి  ఓ స్త్రీ ఇంత చక్కగా రాయడం, స్త్రీ కావడం వల్లనే రాయగలిగారేమో అన్నంత బావుంటుంది ఈ పుస్తకం. విభజన వల్ల కొన్ని తరాలు జీవితాల్ని కోల్పోయాయి. ఉన్న ఇల్లు, కన్న దేశమూ, అస్తీ, పాస్తీ, గొడ్డూ, గోదా, చాలా సార్లు మరీ విపరీతంగా ధన, మాన, ప్రాణ దోపిడీలకి కూడా గురయ్యాయి.  విభజన మన గుండెల మీద ఏర్పరచిన పెద్ద గాయం. దాని పచ్చి తడి ఆరదు.  అయితే, కేవలం సాహిత్యం మాత్రమే, ఈ గాయాల్ని రికార్డ్ చేసి,  మనం ఒకర్నొకరు చంపుకుని విజేతలమయ్యామా అని ప్రశ్నించి, 75 ఏళ్ళ విభజన తరవాత కూడా మనం ఇలానే ఉండాలా అని గట్టిగా బుద్ధి చెప్తుంది. 

మన దేశం మత ప్రాతిపదికన చీలిపోయి, 75 ఏళ్ళయ్యాయి. "ఆజాదీకా అమృతమహోత్సవం" జరిపిన చేత్తోనే భారత ప్రభుత్వం 'విభజన సమయాన దేశం ఎదుర్కొన్న ఘోర కలిని ఈ తరాలకి కూడా తెలిసేందుకు'  "Partition Horrors Remembrance Day", ఆగస్టు 14 న   నిర్వహించింది.   ప్రజలకి సేవలందించే ప్రభుత్వ కార్యాలయాల్లో, ఉదాహరణకి పోస్ట్ ఆఫీసుల్లో, రైలు స్టేషన్ ల లో,  విభజన సమయంలో జరిగిన వివిధ అకృత్యాల ని ప్రచురించిన ఆనాటి వార్తా పత్రికల ఫ్రంట్ పేజీల కత్తిరింపుల్ని, ఫోటోలనీ విస్తారంగా పోస్టర్లు గా సిద్ధం చేసి, ప్రదర్శించారు.  ఈ లింక్ నుండీ, ప్రదర్శనకు కావల్సిన సామాగ్రిని డౌన్ లోడ్ చేసుకోవచ్చు. వాటికి సూచనలు కూడా ఉన్నాయి.   తప్పని  సరి అని కాదు గానీ, ఇష్టమున్న ఎవరైనా ఈ మెటీరియల్ ని తీసుకోవచ్చు.  వాటిని దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న ప్రభుత్వ కార్యాలయాలూ, ఇష్టమున్న ప్రైవేటు సంస్థలు కూడా, తమ తమ కారిడార్లలో,  ఆఫీసు ప్రాంగణాల్లోనూ  ఏడాది పొడుగునా  ప్రదర్శించవచ్చు.   

మరుసట్రోజు దేశ వ్యాప్తంగా ఉత్సాహంగా "ఘర్ ఘర్ తిరంగా" అంటూ,  ఉత్సాహంగా జెండా ఉత్సవం జరుపుకుంది.  దేశమంతా హోటళ్ళ నుండీ, చాయ్ అంగళ్ళ వరకూ, ప్రభుత్వ భవనాల నుండీ, సినిమా హాళ్ళ వరకు మూడు రంగుల విద్యుత్ కాంతుల్లో ధగధగలాడాయి. దేశం తాను సాధించిన ప్రగతి చూసి, సాధించాల్సిన విజయాల ని తలచుకుని, ఉప్పొంగిపోయింది. స్వాతంత్రం కోసం పోరాడి, ప్రాణాలర్పించిన నేతల్ని తలచుకుంది. మరుసట్రోజు మర్చిపోయే, దేశ భక్తి తో ఊగిపోయింది.  కానీ ఆగస్టు 14 న విభజన ఘోరాల్ని గుర్తు చేసుకుందో లేదో పెద్దగా తెలీలేదు.  

పత్రికలు, ఎలక్ట్రానిక్ మీడియా, కొన్ని విశ్వవిద్యాలయాలూ, మెట్రో సంస్థలూ కొన్ని కార్యక్రమాలనైతే నిర్వహించాయి.   దక్షిణ భారత దేశం లో, విభజన దుఃఖం అంత గా అంటని నిక్షేపమైన వారసులమే ఉండటాన, ఆ విషయాలు మనకి  ఆ విషయాలు పట్టింపుకే రాలేదు. అయితే మత పరమైన విద్వేషం ఎంత ఘోరంగా ఉంటుందో ఇప్పుడు మనకూ తెలుసు.  విభజనా కాలం నాటి మాదిరి,  అంత పెద్ద ఎత్తున కాకపోయినా, మన దేశం ఈ తరాన  కొద్దో గొప్పో  మూక అల్లర్ల,  భ్రమల బారిన పడింది. ఘోరాల్ని కన్నా విన్నా అనంతరం విచక్షణ మరిచి  , ఉన్నట్టుండి రాక్షసుడయ్యే స్నేహితుడిని చూసింది. 

కావాలని స్వతంత్ర పోరాటంలో దూకి ఆత్మ బలిదానాలు చేసుకున్న భారతీయులు కాకుండా,  హాయిగా ఏ గ్రామంలో సుఖాన వుండవల్సిన కుటుంబం - ఉన్నట్టుండి ఏ ఊచకోతనో మరణించాల్సి రావడం, ఆడపిల్లలు, మహిళలు, వృద్ధులు తప్పిపోవడం, వేలాది. లక్షలాది మంది, కాలినడకన, దారి తెలీని భవిష్యత్తును వెతుక్కుంటూ, కట్టుబట్టలతో తరలిపోవడం, దోపిడీ, అనారోగ్యం, అత్యాచారం, హత్య, ఎత్తుకుపోవడాలు, అమ్మబడడాలు, మానసిక, శారీరక వేదనలకు బలవంతాన గురి కాబడడం, ప్రపంచ చరిత్రలో ఎన్నడూ లేనంత పెద్ద విషాదంగా మిగిలిపోవడం, మన విభజన ఫలం.  మొహాలు, పేరూ లేని ఎందరో, వాళ్ళ తప్పు లేకుండా చచ్చిపోతే, మనం  ఇప్పుడిలా ఉన్నాం.  మా దేశం గొప్పదీ, మీ దేశం అధమపుదీ అని కొట్టుకు చస్తూనే ఉన్నాం.

మన లాగే పాకిస్తాన్ కూడా, గుండె నిండా దుఃఖాన్నే మోసుకుని స్వతంత్ర దినం జరుపుకుంది.  మొట్ట మొదటి స్వతంత్ర దినాన్ని ఎలా జరుపుకుందో,  పాకిస్తానీ సినిమా 'జిన్నా' లో చూపిస్తారు.  పాకిస్తాన్ ఏర్పాటయ్యి, భారత దేశం నుండీ ఇక్కడికి రాబోతున్న ప్రజల కోసం జిన్నా లహోరు స్టేషన్లో చేతిలో పూదండలతో నించునుంటాడు. ఒకే ఒక రైలు స్టేషన్ లోకి మెల్లగా వచ్చి ఆగుతుంది.  కంపార్ట్మెంట్ల లోంచీ ఎవరూ దిగరు. నిశ్శబ్దమైన ఆ ట్రైన్ లోకి ఎక్కి చూస్తే, బోగీల నిండా ప్రయాణీకుల శవాలే. డ్రైవర్ తప్ప ఆ ట్రైన్లో ఎవరూ ప్రాణాలతో మిగలరు.   శవాల మధ్య, కరవాలాలను తప్పించుకున్న ఓ ఏడుస్తున్న ఓ శిశువు దొరుకుతుంది. 

ఇలాంటి శవాల ట్రైన్లు సరిహద్దుకు అటూ ఇటూ కూడా ప్రయాణం చేసాయి.  ఇలా చంపుకున్నాం మనం. ముస్లిములం, హిందువులం, సిక్కులమూ.   ఇలా ఇంటికి ఒక మతస్తులు అగ్గి పెట్టి వెళ్తే, అదే మతపు వాళ్ళు తెచ్చిన  ఫైర్ ఇంజన్, పెట్రోలు తెచ్చి, నీళ్ళ లాగా ఆ ఇంటిపై చిమ్ముతుంది. ఒక మతపు మనిషిని చంపాలంటే, ఇంకో మతపు గుంపు రావాల్సిందే.  మానవత్వమే లేని, ద్వేషపు దినాలవి. తెల్లారితే, ఎక్కడో ఒక చోట, తెలిసిన చాయ్ అమ్మే కుర్రాడి శవమో, పాల వాడి శవమో, బాట మీద పడుండేది.  నగరాలూ, గ్రామాలూ ఒకేలా విద్వేషించుకున్నాయి.   వీటన్నిటి గురించి, ఆనాటి రచయితలు బాగానే రాసుకొచ్చారు.   వీళ్ళలో మంటో  ఈ ఘోరాలకు,  ప్రత్యక్ష సాక్షి గా ఎన్నెన్నో కథలు రాసాడు.  విభజన ని మొదట తీవ్రంగా వ్యతిరేకించిన వాడు. ఆ తరవాత విభజన ఘొరాల్ని ప్రత్యక్షంగా చూడడం వల్ల, ఇటు భారత దేశం లోనూ, పాకిస్తాన్ కు వలస వెళ్ళాక, అక్కడ కూడా తాను ఎదుర్కొన్న విద్వేషం గురించి, విభజన మిగిల్చిన నెత్తుటి మరకల గురించి విస్తారంగా రాసాడు.   


అమృతా ప్రీతం, గుల్జార్, కుష్వంత్ సింగ్, ఫైజ్ మహమ్మద్, మహమ్మద్ ఇక్బాల్, సల్మాన్ రష్దీ, సాహిర్ లూధ్యాన్వీ,  ఇస్మత్ చుగ్తాయ్ వగైరా ప్రఖ్యాత  రచయితల సాహిత్యంలో ఈ విషాదాల కథలు చదివాము.  వీరిలో ముఖ్యంగా సాదత్ హసన్ మంటో కథలు, విభజన ఘోరాల్ని కళ్ళకు కట్టినట్టు వివరించడంతో పాటూ, అతను పట్టు బట్టి మరీ ఇదే విభాగం మీద తాను చూసినవీ, అనుభవించినవీ, తిరుగాడిన ప్రాంతాల గురించీ చాలా మటుకూ నిజానికి దగ్గరగా కథలు చెప్పడంతో, విభజన సాహిత్యం లో అతని పేరు ప్రత్యేకం.  ముఖ్యంగా అతని కథలు జడ్జ్మెంట్ కు దూరంగా, నిర్లిప్తంగా, జరిగినది జరిగినట్టుగా చెప్పడం వల్ల, పాఠకుడే కథ చదివి నిర్ణయించుకోవాల్సిన రీతిలో ఉండడం వల్లనా, చిన్న చిన్న కథలు కోకొల్లలుగా రాయడం వల్లనా, మంటోది, అన్ని వర్గాలవారికీ అందుబాటు లోనూ ఉన్నతనం. 


మంటో భారత దేశాన్నుండీ, పాకిస్తాన్ కు వలస వెళ్ళిన వేలాది లక్షలాది కాందిశీకుల్లో ఒకడు.   స్వతంత్రం ప్రకటించే ముందూ, తరవాతా  తను బాంబే లో చూసిన మత కల్లోలాలనీ, విభజన సమయాన సరిహద్దులు దాటుతున్నప్పుడు చూసిన ఘోరాల్నీ, ఆయన రాసుకొచ్చాడు. సాధారణ జీవితాన పెద్ద కుదుపు,  దేశాల చరిత్రను మారుస్తున్నపుడు, సామాన్యుడి గొంతై,   సాదత్ హసన్ మంటో నిలబడ్డాడు.  ముఖ్యంగా ఆనాటి  కలి ని, విద్వేషాన్నీ, చనిపోయిన వారి తరపున గొంతై వినిపించాడు. అతని జీవితాన స్త్రీ ల బాధల్ని గురించి రాసి తెచ్చుకున్న "చెడ్డ!!"  పేరొక ఎత్తు,  విభజన అకృత్యాల డాక్యుమెంటింగ్ ఒక ఎత్తు.   వేశ్యల వ్యధలు రాసినందుకు ఆయన అశ్లీల రచయిత అని తన దేశపు చాందస సమాజం పేరిచ్చేసింది. ఆయన రాసిన విభజన సాహిత్యం వైపు  మాత్రం వేలెత్తి చూపలేకపోయింది. 

ఇంటర్ నెట్ విస్తృతంగా అందుబాటులోకి వచ్చాక, భారత దేశం లోనూ, పాకిస్తానీ సినిమా, టెలివిజన్, వార్తలూ, ఇంటింటికీ అందుబాటులోకొచ్చాయి. ఇంతకు ముందు కేవలం ఇటునుంచటే గాలి వీచేది. కేవలం బాలీవుడ్ సినిమాలు, బాంబే నుండీ, డిల్లీ నుండీ జరిగే టెలివిజన్ ప్రసారాల్ని పాకిస్తానీలు చూడటం, జరిగేది.  పాకిస్తాన్ మీద కోపం వచ్చినప్పుడు భారత దేశం అటు సిగ్నళ్ళని ఓ పది రోజుల పాటూ నిలిపేసేది.  ఇప్పుడు పాకిస్తాన్ మన ముంగిట్లోకొచ్చింది.  కేవలం గాయకులే కాకుండా ఇతర ప్రఖ్యాత పాకిస్తానీ రచయితలు, నటీ నటులూ మనల్ని రంజింపజేయడం  మొదలు పెట్టారు.  

మన దేశం లోనూ ఈ తరం వాళ్ళు మారినట్టే ఉంది.  కర్నాటక సంగీతం నేర్చుకునే ఓ శుద్ధ కన్నడ  బ్రాహ్మణమ్మాయి,  'కోక్ స్టూడియో పాకిస్తాన్' లో సూఫీ సంగీతాన్ని వింటుంది. పాకిస్తాన్, ఇండియా క్రికెట్ మేచ్  జరుగుతూ, పాకిస్తాన్ గెలుస్తున్నపుడు,  స్టేడియం లోనే ఉన్న పాకిస్తాన్ ఆటగాడి కుమార్తె,  భారతీయ జెండాను ఊపుతుంటుంది.  [ఇది మన దేశంలోని మార్పే అని, "వాళ్ళు" మనని ఇంకా ద్వేషిస్తున్నారనీ, కొందరు ఇంకా  చెప్తుంటారు.] ఇరుదేశాల వారూ, డైలీ సీరియళ్ళు చూసుకుంటారు.  'జిందగీ గుల్జార్ హై'  సీరియల్ ను  తెలుగులో కాపీ కొట్టి, సీరియల్ తీసేసారు.  మనం అంతా ఒకేలాంటి వాళ్ళం అని తెలుసుకుంటున్నాం.   ఇలా జరగడానికి కారణం, కమ్యూనికేషన్ అని అనిపిస్తుంది. 'మనం ఒకర్నొకరం ఇలా చంపుకుని శవాల మీద నడిచొచ్చి కదా ఇలా ఉన్నాము'  అని మన రెండు దేశాలూ కమ్యూనికేట్ చేసుకోవడానికి ఈ విభజన సాహిత్యం ఉపయోగపడాలి. మరింత విద్వేషం రగిలించడానికి కాదు. 


విచిత్రంగా మంటో ని "పాకిస్తానీ" అని ఎవరూ మన దేశాన అనుకున్నట్టు లేదు.   ఆయన తన భారతీయతను ఎప్పుడూ వొదులుకోనూ లేదు. అయినా రెండు దేశాల్లోనూ, ముఖ్యంగా ఇప్పటి యువత మరీ ప్రధానంగా మారుతున్న రోజులకి ఆయన రచనల పరామర్శనీ, ఇప్పటికీ మారని మానవ స్వభావం గురిచీ తరచి చూసుకునేందుకు,  మంటో ను చదువుతూనే ఉంది.    ఆయన గురించి ఆంగ్ల సాహిత్యం లో విస్తారమైన అనువాదాలు, సంకలనాల నివాళులతో బోల్డంత సమాచారం అందుబాటులో ఉంది.  కానీ తెలుగులో, కొందరు అనువాదకుల వల్ల మంటో గురించి,  సత్యవతి గారి దయన ఇస్మత్ చుగ్తాయి గురించి కూడా చదవగలుగుతున్నాము.  'ఎలమి'  స్థాపించిన ప్రముఖ కొత్త తరం రచయిత పూర్ణిమ తమ్మిరెడ్డి, మంటో కథల్ని విస్తారంగా అనువాదం  చేస్తూ,  తెలుగులో  మంటో పేర్న ఒక సమగ్ర వెబ్సైట్   కూడా నడుపుతున్నారు.     


ఎలమి ప్రచురణ సంస్థ,  పుడుతూనే మంటో రచించిన 'సిహా హాషియే' ను  తెలుగు లోకి తీసుకొచ్చింది. సాధారణంగా అంతర్జాలంలో ఎక్కడో ఓ పత్రికలోనో, వెబ్ సైట్ లోనో ప్రచురితమయిపోయిన కథలే ఈ మధ్య సంకలనాలుగా వస్తున్నాయి.  కానీ  ఇది పూర్తిగా కొత్త అనుభవం.   

"సియా హాషియే" ఒక ప్రత్యేకమైన పుస్తకం. దీనిలో  రెండు మూడు లైన్ల కథ కూడా ఒక కథ ని చెప్తుంది. కేషువల్ / మామూలు సంభాషణల తో కూడా ఓ చిట్టి కథ, మనసును బెంబేలెత్తించగలదు.  "సియా హాషియే" అంటే నల్ల మార్జిన్ / అంచు  / బోర్డర్.  పూర్వపు రోజుల్లో చావు,  ట్రాజిక్ వార్తల్ని ప్రచురించేందుకు వార్తా కథనం చుట్టూ నల్ల బోర్డర్ ని వాడేవారు.  ఆ నల్ల బోర్డరు వార్త  ఏమి చెప్తుందో పాఠకుడు  ముందే  ఊహించగలిగేందుకు.   

ఈ పుస్తకాన్ని రచయిత (మంటో) అంకితం ఇచ్చింది కూడా, అల్లర్లు జరుగుతున్నపుడు వొళ్ళు తెలీక, ఒక ముసలమ్మని క్షణికావేశంలో హత్య చేసి, విచారిస్తున్న ఓ మనిషి కే.   ఈ పుస్తకం,  విభజన నేపథ్యం, అల్లర్ల చిత్రణ, వాటి వెనక వున్న మానవ నైజం, ఆయా సమయాల్లో, పెనుగాలికి కొట్టుకెళిపోయే ఎండుటాకుల వలె, మనసు మత్తెక్కి మనిషి చేసే వింత ఘోరాల గురించి,  తెలుగు పాఠకుడికి పూర్తి అవగాహన కల్పిస్తూ, ఒక గైడ్ లాగా పరిచయం చేస్తుంది. "అలా ఎలా చేస్తారండీ?" అని అడిగిన పాఠకుడికి అసలు ఎందుకు అలా జరిగిందో చెప్తూ ఈ కథల్నూ, విభజన వ్యాసాల్నీ, ఈ పుస్తకానికున్న అనుబంధాన్నీ చక్కగా, శ్రద్ధగా అనువాదం చేసారు.  ఈ పుస్తకాన్ని చదివేసాక, మామూలుగానే మర్చిపోతామా ? 


రాడ్ క్లిఫ్ లైనుకు ఇరు వైపులా, విభజన నెత్తుటి గాయాల గురించి అసంఖ్యాకమైన కథలు వచ్చాయి. మర్చిపోలేని సాహిత్యమూ వచ్చింది. వందలాది సినిమాలు తీసారు. నవలలు రాసారు. ప్రతి మనిషీ తన కథ ని చెప్పుకున్నాడు. పాకిస్తానీ విభజన సినిమాల్లో భారతీయ నటులు నటించారు. ఇండియా తీసిన సినిమాల్లో లో పాకిస్తానీలూ నటించారు.  ఇప్పటికీ మన దేశ రక్షణ / రెవెన్యూ శాఖ అయితే, మన దేశాన్నుండీ కాందిశీకులు గా పాకిస్తాన్ వెళుతూ, ఇక్కడ  వదిలి వెళ్ళిన ఇళ్ళను లిస్ట్ చేసి 'ఎనిమీ ప్రాపర్టీ ' గా పరిగణిస్తుంది. ఎవరు ఎవరికి శత్రువో తెలీదు. వాట్నిని చివరికి ఏమి చెయ్యాలో ఇప్పటికీ ఏమీ తేలలేదు.  బహుశా వేలం వేసి అమ్మవచ్చు.  


ఈ సమయాన, ఎలమి విభజన సాహిత్యాన్ని ఎంచుకుని తెలుగులో ప్రచురించడం, చాలా ఆనందకరం. అదీ, చక్కగా సబ్జెక్టుని తెలీని వాళ్ళకి పరిచయం చేస్తూ ! [వాళ్ళకే తెలుస్తుందిలే ! అని అనుకోకుండా] ఇది నాకు చాలా నచ్చింది.  ఉదాహరణకు, విభజన, అల్లర్లు, స్థల/దేశ మార్పు, మారిన రాజకీయ వాతావరణం, మనుషుల్ని తరాల పాటు ఎలా మానసికంగా, ఆర్ధికంగా, శారీరకంగా ప్రభావితం చేస్తాయో, సగటు పాఠకుడికి వివరించే ప్రయత్నం చేసారు. తోబా టేక్ సింగ్, ఖోలో వంటి కథలు  ఈ మానసిక గాయాల ముద్ర ని చాలా గట్టిగా వివరించే ప్రయత్నం చేస్తాయి.  


మంటోనే కాకుండా ఇంకా చాలా సాహిత్యాన్ని, ముఖ్యంగా దేశ విభజన నేపథ్యపు సాహిత్యాన్ని  వాళ్ళు తెలుగులోకి తేబోతున్నారని తెలుస్తూంది.  ఈ కొత్త కోణం లోకి తెలుగు వాళ్ళు తొంగి చూడటం చాలా తక్కువ.   రష్యన్, ఇంగ్లిష్,  చైనీస్, జాపనీస్ అంటూ ప్రపంచసాహిత్యాన్ని విస్తారంగా అనువాదాల్లో చదువుతారు గానీ,  ఎందుకనో విభజన సాహిత్యం అంత గా ఏ విపుల లాంటి పత్రికల్లో తప్ప ఎక్కడా కనబడలేదు నాకు.  ఈ సబ్జక్టు తెలుగు లోకి  ఎక్కువగా  అనువదింపబడకపోవడానికి కారణాలేంటో నాకు తోచలేదు.  విభజన / మత కల్లోలాల  నేపధ్యం లో వచ్చిన రెండు మంటో కథల్ని పరిచయం లాగా, గుల్జార్ కథ నొక దాన్నీ, ఒక రస్కిన్ బాండ్ రచనని నేనూ సరదాగా  అనువదించాను. అయితే, అవి అన్నీ ఎక్కడో ఇంగ్లీషు లో చదివినవే.   

ఈ పుస్తకాన్ని ఉర్దూ లోంచీ తెలుగులోకి అనువదించడం ప్రత్యేకం.  పూర్ణిమ బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి. ఆమె పట్టు బట్టి హిందూస్తానీ నేర్చుకుని, డైరెక్ట్ గా ఉర్దూ నుండే తెలుగులోకి  ఈ పుస్తకాన్ని అనువదించారు. కాబట్టి,  దీనిలో సొగసు తగ్గని భాష,  భావం చెడని పదాలు, కృత్రిమత్వం లేని భావాలూ ఉన్నాయి.  అలా అని అస్తవ్యస్తమైన తెలుగు కాకుండా, మంచి భాష లో,  'సమాచారాన్ని' ఇస్తున్నంత స్పష్టంగా  అనువదించారు. ఎక్కడికక్కడ  ఫుట్ నోట్స్, పాఠకుడు ఎటువంటి అయోమయానికీ గురికాకుండా ఆదుకుంటాయి. ఈ పుస్తకం తేవడానికి ఎలమి బృందం చాలా కష్టపడి వుండి ఉంటుంది. అచ్చు తప్పులు లేవు. పాఠకుణ్ణి దృష్టిలో పెట్టుకుని, గౌరవిస్తూ - ఎన్ని వేలసార్లు తప్పులు సవరిస్తూ ఎడిట్ చేసి ఉంటారో, మీ ఓర్పుకూ, ప్రొఫెషనలిజానికీ, మీరందరికీ అభినందనలు. 

ఎలమి వారి హామీ అయితే, "పాఠకులుగా  మమ్మల్ని కదిలించని సాహిత్యాన్ని మీకు అందించం" అనే.  అదే నిజమైతే, వాళ్ళే అన్నట్టు 'మీ కష్టార్జితాన్ని అగౌరవపరచం" అంటూ చాలా కొత్త ప్రామిస్ లు చేసినందుకు గాను, వాళ్ళు ప్రచురించబోయే కొత్త పుస్తకాల పట్ల కుతూహలమైతే ఉంది.  కానీ వివిధ వృత్తి ఉద్యోగ నిపుణులు పూనుకుని నడుపునందుకు,  అంత త్వర త్వరగా పుస్తకాల్ని ప్రచురించరనే అనుకుంటున్నాను. క్వాలిటీ కి అత్యంత ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నారు కాబట్టి క్వాంటిటీ / నెంబర్లు  వాళ్ళకు  పెద్ద విషయం కాకూడదని కోరుకుంటున్నాను.  

మూస ప్రచురణ / ప్రచార పద్ధతుల్నీ ఎంచుకోకపోవడం, టెక్నాలజీ ని వాడుకుంటూ, గూగుల్ ఫారాల ద్వారానూ, క్యూ ఆర్ కోడ్ స్కానింగ్ ల ద్వారానూ, రెండు వైపులా కమ్యూనికేట్ చేయగలిగే సౌకర్యాన్ని కల్పించడం, సరైన ట్రేడ్ ప్రాక్టీసులు, టేక్స్ వివరాలతో సహా,  పక్కా ఇన్వాయిస్ ను  ను అందివ్వడం,  కొరియర్ చేసేందుకు ఇండియా పోస్ట్ ను ఎంచుకోవడం, నాకు చాలా నచ్చింది. పైగా అమ్మిన దాదాపు అన్ని కాపీల మీదా ఒక పెర్సనల్ నోట్ ని అతికించారు. పుస్తకం 'ఇలా వుండాలీ, ఇలా అమ్మాలీ'  అనుకునే వారికి,  వీరి పద్ధతి చాలా నచ్చుతుంది. 

విభజన సాహిత్యం తెలుగులోకి మరింతగా తెచ్చేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నందుకు ఎలమి కి అభినందనలు, ధన్యవాదాలూనూ.  అకారణ యుద్ధాలు, ద్వేషాలు, విషాలు చిమ్మటాలూ ఎక్కువయినప్పుడు, మతం గురించో, కులం  గురించో చంపేసుకోవడం సాధారణమవుతున్నప్పుడు, ఈ  ప్రాణం గాయపడిన  కథ ఒక్కటి గుర్తొస్తే కాస్త విద్వేషమయినా తగ్గి, మనుషులకి, మానవత్వపు విలువ తెలిస్తే చాలు. అపుడే ఈ సాహిత్యానికి ప్రయోజనం చేకూరినట్టు. 


Notes : 

(1)  From my blog :-

ఆసక్తి ఉన్నవాళ్ళకు నేను పరిచయం చేసిన మంటో కథలు Siraj Mozelle 

రస్కిన్ బాండ్ రచన :  The playing fields of Shimla

గుల్జార్ రచన : విభజన   


(2 ) అగ్నిధార వివరాలు: 





మచ్చుకి ఓ పేరగ్రాఫ్ :  
అప్పటి భారత దేశపు కేన్వాసులో ముస్లిముల పట్ల  మత వివక్ష  పాత్ర గురించి


(3) సియా హాషియే వివరాలు : 







* * * 







08/06/2022

The Art of Bitfulness - Nandan Nilekani, Tanuj Bhojwani

 The Art of Bitfulness - Keeping Calm in the Digital World 

- Nandan Nelekani, Tanuj Bhojwani



ఒక టెక్ పెద్దాయన 2017 లో అండమాన్ వెళ్తాడు.  అండమాన్,  భారత ద్వీపకల్పానికి 1400 కిలో మీటర్ల దూరంలో ఉన్న ద్వీపం.   ఆగస్ట్ 2020 లో ప్రధాన భారత ద్వీపకల్పానికీ ఈ దీవులకీ కలుపుతూ ఆప్టికల్ ఫైబర్ కేబుల్ ని వేసీదాకా, అక్కడ సరైన ఇంటర్నెట్ కనెక్టివిటీ లేదు. అలా ఆ పెద్దాయన 2017 లో నెట్ లేని ఆ ద్వీపాల్లో  వెకేషన్ గడపడానికి వెళ్ళి, ఇరుకున పడ్డాడు. హోటల్ రిసర్వేషన్ చిటికలో చెయ్యడానికి, ఎక్కడికన్నా ఎలా వెళ్ళాలో తెలీడానికీ, టేక్సీ బుక్ చెయ్యడానికి కూడా అష్టకష్టాలు పడాల్సొచ్చింది. ఇక్కడ ఇంటర్నెట్ ఉండదని తెలుసుంటే ఈప్రయాణమే పెట్టుకుని ఉండేవాడిని కాదు భగవంతుడా అనుకున్నాడాయన. కానీ ఆ తరవాత ఏడు రోజులూ అతని జీవితంలో అత్యంత ఆహ్లాదకరమైన సెలవు, ప్రకృతి ఒడిలో, పని ఝంఝాటాలు లేకుండా, ఆనందించడం, ఆస్వాదించడం పైన దృష్టి పెట్టి చాలా చక్కగా గడిపానని తెలుసుకుంటాడు.   ఇలా అరచేతిలో వైకుంఠం చూపించే మన పెర్సరల్ సెక్రటరీ,  డైరీ, మన జీవితాల్లో ముఖ్య భాగం వంటి మన మొబైల్, దానిలో ఉన్న ఇంటర్నెట్ లు లేకపోతే డీటాక్సిఫికేషన్ ఇలా జరుగుతుందా అనే భావన అప్పుడే కలిగింది. 

ఫోను అస్తమానం చేతిలో లేకపోవడం / కనెక్షన్ లేకపోవడం, మొదట్లో చాలా భయపెడతాయి. కానీ ఫోన్ తో ఎంత తక్కువ సమయం గడుపుతామో అంత క్వాలిటీ జీవితం జీవిస్తామని అర్ధం అవుతుంది. పొద్దున్నే లేవడం, ఉదయించే సూర్యుడిని చూడడం, రాత్రి పెందరాళే పడుకోవడం, కేవలం ఫోన్ ని పక్కన పెడితేనే సాధ్యం అవుతుంది. కానీ ఆ బ్రహ్మపదార్ధం మనల్ని వదలదు. మన జీవితాలు ఫోన్ తో, దానిలో ఉండే అసంఖ్యాకమైన అప్లికేషన్ ల లో ముడిపడిపోయింది.  ఈ సాధనాలు మన జీవితాన్ని సౌకర్యవంతం చేస్తూ మెల్లగా ఆక్రమణ మొదలు పెట్టాయి. మెల్లగా మనకి తెలీకుండానే వాటి మాయలో పడి, జీవితాన్ని ఫోన్ కీ, ఇంటర్నెట్ కీ ధారాదత్తం చేసేస్తున్నాం.

ఈ పెద్దాయన కూడా ఇంటికి తిరిగొచ్చి కొన్న్నాళ్ళు డిసిప్లిన్ తో బ్రతికినా, మెల్లగా మళ్ళీ వెనక్కి, అనగా కనెక్టివిటీ మాయలోకి, బిజీ జీవితపు చట్రాల్లోకీ లాగివేయబడ్డాడు. జీవితంలో ఒత్తిడి పెరిగింది. క్రమశిక్షణ మాయమైంది. ఆరోగ్యమూ దెబ్బతింది.  ఒకప్పుడు టెక్నాలజీ మనల్ని తక్కువ ఆకర్షించేది. ఇప్పుడు మనని ఆకట్టుకోవడం, అంటుకుపోవడమే దాని ఉద్దేశ్యం. అది గెలిచేది మనల్ని ఎంతగా ఎడిక్ట్ చేయగలిగిందా అనే సూత్రం మీదే.  మార్కెట్ లో రకరకాల టెక్నాలజీ లు వినియోగదారుడికి అందుబాటులో ఉన్నాయో చూడండి.ఎన్ని సౌలభ్యాలు.. ఎంత సమాచారం. ఎన్ని ఉచితాలు ? ఎని అనౌచితాలు ?  వేటి గ్రిప్ లో ఎవరం ఉన్నాం? సౌలభ్యాలు మన మంచి కోసమా ? అపకారం కోసమా ? 

సెల్ ఫోన్లూ, సోషల్ మీడియా, ఇలా మన జీవితానికి సౌకర్యాన్నిచ్చే ఉపకరణాలు, మెల్లగా మనల్ని శాశించడం మొదలుపెడుతున్నాయి. ఎందుకంటే ఇవి మన మెదడు కీ, వివేచన కీ సాయం చేస్తున్నాయి. మనకోసం ఆలోచించి పెడుతున్నాయి. మనకి కావలసిన సమాచారాన్ని వడగట్టి ఇస్తున్నాయి. మనం ఏది వినాలనుకుంటున్నామో అవే వినిపిస్తున్నాయి. ఇది మన మనసుకి ఇంకో గదిలాంటివి. స్మార్ట్ ఫోన్లూ, స్మార్ట్ ఉపకరణాఅలు, టీవీలు, ఫ్రిజ్ లూ, రిమోట్ కంట్రోల్ బ్రతుకులు, మన ఆలోచనల్ని కూడా చదివేసే రిమోట్ కంట్రోల్ జీవితాల్ని ఇస్తున్నాయి. 

QUOTE

In theory, having access to all this information should help us live better. In practice, it quickly becomes a trap.  When we have access to all the information in the world, we don't have to spend time or energy memorizing.  Instead, we have a new problem.  Every moment, we need to decide what to focus on. 

UNQUOTE

మొట్టమొదటి సారి మొబైల్ ఏప్లికేషన్ ద్వారా టాక్సీ బుక్ చెయ్యడం గుర్తుందా ఎవరికైనా ?  మేరు, ఊబర్, ఓలా లాంటి అప్ప్లికేషన్ లు రోడ్ ఎక్కితే టేక్సీ దొరుకుతుందో లేదో అనే సందిగ్ధాన్ని   పూర్తిగా వినియోగదారుడి మనసులోంచీ తుడిచిపెట్టేసాయి.  కీడు చేస్తుంది అని చెప్పి ఉన్నపళాన ఇంటర్నెట్ ని త్యజించేసి, ఇలాంటి సుఖాల్ని వొదులుకోవడానికి ఎవరు సిద్ధపడతారు ?  అసలు మోటారు వాహనాలు వచ్చినపుడు కూడా ప్రమాదాలు ఎక్కువ జరుగుతాయని భయపడ్డారంతా. ప్రమాదాలు ఎలా జరగొచ్చో అవగాహన కలిగాక, నష్టాన్ని నివారించడం కూడా సాధ్యమే అని ఇలాంటి సందర్భాలు బాగా బోధపరుస్తాయి.   అలా కొన్ని జాగ్రత్తలు పాటించడం ద్వారా, కొన్ని ప్రమాదాల్ని ఎలా నివారించాలో చెప్పడమే ఈ పుస్తకం ఉద్దేశ్యం. 

సోషల్ మీడియా, "ఆలోచనల  వ్యాపారాన్ని" పూర్తిగా మలుపుతిప్పేసింది.  ఇన్స్టాగ్రాం లోనో, ఫేస్ బుక్ లోనో ఏదో సమాచారం కోసం తొంగి చూసిన వినియోగదారుడు, అలా దానిలో కొట్టికెళిపోయి, గంటా రెండు గంటలు పూర్తిగా సమయం వృధా చేసుకుని, తను చూడాలనుకోని వీడియోలు కూడా గంటల కొద్దీ చూసేసి, తీరా తనకు కావల్సిన సమాచారం ఏదో పూర్తిగా మర్చిపోవడం చాలా తరచుగా జరుగుతుంటుంది. ఇదో మాయ. దీనిలోకి మనం పదే పదే పడిపోతున్నాం.  మనం ఎంత పిచ్చివాళ్ళం  ? 

కాదు. మనల్ని అలా ఆ మాయలోకి తీసుకెళ్ళేలా టెక్నాలజీ సంస్థలు తమ సేవల్ని ప్రోగ్రాం చేస్తున్నాయి. దాన్నించీ తప్పించుకోగలగడం దాదాపు అసాధ్యం. మనదగ్గర ఉన్నదంతా అపరిమిత సమాచారం, అపరిమిత స్వేచ్చ. ఫోన్ చేతిలో ఉన్న ప్రతి మనిషి, ప్రతి చిన్న విషయానికీ రెస్పాండ్ కావడం, ప్రతి దాని మీదా వ్యాఖ్యనో, ఉచిత సలహానో పోస్ట్ చేసేలా ప్రోత్సహించడం లోనే వివిధ టెక్నాలజీ కంపెనీల విజయం దాగుంది. మీకు ప్రతీదీ సులభం చెయ్యడం, ప్రతీదానిమీదా ఒక అభిప్రాయం వెళ్ళగక్కే హక్కు ఉన్నట్టు, తరచూ మీ మనసులో ఏముందో పోస్ట్ చెయ్యమని ప్రోత్సహిస్తున్నాయి ఈ కంపెనీలు. మీ అడుగడుగూ, మీరు ఎక్కడికి వెళ్ళేది, ఎవరిని కలుస్తున్నదీ, ఏమి తింటున్నదీ, ఏది కొనాలనుకుంటున్నదీ ఇలా మీగురించి ప్రతీ సమాచారాన్ని, సేకరించడం, దానిని తమ లాభాల కోసం వాడుకోవడం, వాటి పని. 

QUOTE 

The early web entrepreneurs couldn't have known that taking a bite of the juicy advertising apple would eventually lead to the loss of the internet's innocence.  This moment is now considered by many to be the one when the internet went from a collective project to being a commercial project.  

In an article in The Atlantic in 2014, Ethan Zuckerman, the creator of pop-up ad, called this moment, the internet's original sin. 

UNQUOTE

మనిషికి ఆలోచించడం, ఎంచుకోవడం, ఒక పని కోసం శ్రమించడం.. ఇలాంటి కష్టమైన పనుల్నుండీ టెక్నాలజీ విరామాన్నిస్తుంది. టాక్సీ లు, ఉండడానికి హోటళ్ళు, ప్రయాణాలకి వివిధ సాధనాలు, విమానాలు, బస్సులు, రైళ్ళు -, తినేందుకు  భోజన పదార్ధాలు, వండుకోవడానికి కూరలు, కిరాణా వస్తువులూ ఇలా అన్నిటికీ రకరకాల ఏగ్రిగేటర్లు కనీస కేపిటల్ / టాక్స్ ఖర్చులు లేకుండా, వినియోగదారులకి విస్తారమైన సదుపాయాల్నిస్తున్నాయి.  

కానీ ఈ ఏగ్రిగేటర్లు , చట్ట బద్ధంగా, పన్నులు చెల్లిస్తూ, అద్దెలు కడుతూ మిగతా ఆబ్లిగేషన్లతో లీగల్ గా వ్యాపారం చేసుకునేవాళ్ళలా కాకుండా,  ఉద్యోగులకు భీమా సౌకర్యమూ, జీత భత్యాలూ, పీ.ఎఫ్ లాంటి కనీస చెల్లింపులు కూడా చెయ్యక్కర్లేకుండా, కేవలం సమాచారాన్ని అటూ ఇటూ అమ్ముతూ లాభాలు సులువుగా సంపాదిస్తున్నాయి. పోనీ ఇది వినియోగదారుడికి మంచిదే అయినా, సరుకులు సంప్రదాయ పద్ధతిలో అమ్మే వ్యాపారులకు, డ్రైవర్లకు, సేవలు అందించే వారికీ నష్టదాయకంగా మారింది.  ఏగ్రిగేటర్ ల ద్వారా పెరిగిన టాక్సీ సర్వీసులు రోడ్లలో ట్రాఫిక్ పెరిగేందుకు, ఎయిర్ బీ ఎన్ బీల లాంటి సదుపాయాలు, ఆయా ప్రాంతాలలొ కృత్రిమంగా అద్దెలు పెరిగిపోవడానికి దారితీయడం చూసాము.    

కానీ అతి ఎప్పటికైనా ప్రమాదకరం. ఇప్పుడు వ్యక్తిగత స్వేచ్చ కూడా అమ్ముకోబడ్డ వస్తువు.   ఇది తెలుసుకున్నాక, కాస్త మొబైల్  ఎడిక్షన్ తగ్గించుకోవాలని, లేదా, మొబైల్ ల ను పనికొచ్చే విధంగా, పరిమితంగా మాత్రమే వాడాలనీ కొన్ని చిట్కాలు చెప్తూ,  టెక్ కంపెనీల వలలో మనిషి ఎలా చిక్కుకోకూడదో / తన దగ్గరున్న సమాచారాన్ని ఎలా సమర్ధవంతంగా వినియోగదారులు వాడుకోవచ్చో చెప్పే మంచి పుస్తకం ఇది.  

పుస్తకం ఎంత సులువుగా అర్ధమయేలా ఉందో చెప్పేందుకు కొన్ని  tit-bits : 

(i)   Nobel Prize-winning economist Herbert Simon saw things differently. 'What information consumes is rather obvious; it consumes the attention of its recipients. Hence, a wealth of information creates the internet, it is worth mentioning that Simon said this in 1971. 

The advtertising  model made attention the real currency of the internet. Selling targeted ads was how companies encashed your attention.  Targeting is why AdTech companies like collecting user data.  Data helps match users to advertisers. 

In effect, the lack of payments infrastructure on the early web has led us to the current attention and data-hungry internet. 

(ii)  Google has a large, unique collection of user search data because it has more than 92 per cent market share of online search.  In exchange for search results, we tell the search bar things we probably do not tell our cosest friends.  Facebook has unique social data.  we tell Facebook who we are friends with and whom we follow.  Our interactions further betray which of these bonds are stronger and which are not. 

Companies like Facebook and TikTok have control over the social infrastructure. This enables them to get our data and prevent the competition from having that unique subset of user data  Also why wouldnt they?  It makes definite business sense to do so.  Anyone else in their position would have done the same. 

The original sin of the internet was that we decided to sell our attention to pay for the missing infrastructure of the internet.  Today, this logic has given rise to a few players who essentially own the crititcal infrastructure of the internet.  The owners of this infrastructure are using our data to further their control. 

(iii)   The enduring narrative around technology, especially touted by those who build it, is that it is a tool, neither good nor bad in itself.  They claim that the toxic patterns in our relationship with technology are problems arising from how people use these  tools. 

ఎంతయినా మన లాంటి సరైన గట్టి వ్యవస్థలు, విద్యా, సంపదా లేని దేశంలో ఇంటర్నెట్, మొబైళ్ళూ తెచ్చిన సమాచార విప్లవం, అది సాధించిన విజయాలూ కూడా చెప్పుకోదగ్గవే. 

ఉదాహరణకి - జనాభా కన్నా అధిక సంఖ్య లో ఉన్న మొబైళ్ళు, ఆధార్ లాంటి ఉచిత బయోమీట్రిక్ వ్యక్తిగత గుర్తింపు, దాని ద్వారా అనుసంధానించబడ్డ వివిధ సంక్షేమ పథకాలు, పెద్దగా చదువు లేని వ్యక్తి కూడా సులువుగా వీడియోలు చూడగలగడం, వివిధ పనులకోసం తమ సమాచారాన్ని వ్యవస్థలో పొందుపరచగలగడం, కొత్త విషయాలు       నేర్చుకోవడం, వగైరా (నందన్ నీలేకని ఒక రచయిత)  ఒక పూర్తి చాప్టర్ లో ప్రస్తావించారు. 

దిషా (DISHA) లాంటి ప్రభుత్వమే అందించే విద్యకు సంబంధించిన ఉచిత అప్ప్లికేషన్ల సమర్ధత,  ఇప్పుడు కోవిడ్ కష్ట కాలంలో వేక్సీన్ ల సమాచారాన్ని, వ్యక్తిగతంగా వాక్సీన్ తీసుకున్నట్టు (కో వాక్సినా / కోవీ షీల్డా - ఎవరు ఇచ్చారు లాంటి సమాచారం తో పాటు) ధృవీకరణ పత్రాలు అందజేసే డివాక్ (DIVOC - Digital Infrastructure for Vaccination Open Credentialing) గురించీ, ఆయుష్మాన్ భారత్ డిజిటల్ మిషన్  (ABDM)  గురించీ, బీదా బిక్కీ కి కూడా ఉచితంగా అందుబాటులోకొచ్చిన వివిధ  కొత్త సాంకేతిక సాయాల  విషయాల గురించీ చదివి ఆశ్చర్యం కలుగుతుంది. 

COWIN  ద్వారా భారత్ లో ప్రజలకు ఇచ్చిన ఒక బిలియన్ డోసుల కన్నా ఎక్కువ వాక్సీన్ల సమాచారాన్ని DIVOC (డివాక్) లో పొందుపరిచారు. దానికి తోడు, మన దేశంలో విస్తృతంగా ఉపయోగంలో ఉన్న యూ.పీ.ఐ. విధానం దాని ద్వారా డిజిటల్ పేమెంట్ లలో వచ్చిన విప్లవాత్మక మార్పులు కూడ చెప్పుకోదగ్గవే. 

మరి ఇంటర్నెట్ ఇంత మంచిదయితే, మనం ఎందుకు కమోడిటీ అయ్యాం ? మన సమాచారం భద్రం గా లేదేమో, మన ఐడెంటిటీ లు చోరీలకు గురవుతాయేమో, మనం ఏది కొనాలో, ఎలా జీవించాలో  టెక్ కంపెనీలే నిర్ణయిస్తాయేమో అన్నది కాదు ఇక్కడ సమస్య. 

సమర్ధవంతంగా మన సమాచారాన్ని పొందుపరచుకోవడం, అవసరం  అయినంత వరకే వాడుకోడం, మంచి చెడులను అవగాహన చేసుకోవడం, ఒక వినియోగదారుడిగా ప్రతి పౌరుడికీ అవసరమే.  మనం చూసే వార్తలు, వాడే సోషల్ మీడియా, మన జీవితాల్లోకి విపరీతంగా చొచ్చుకొచ్చే పద్ధతి ఎంత మేరకు మంచిదో చూసుకోవాలి కద. సినిమా కి ఆన్లైన్ లో టికెట్ కొనుక్కుంటే, మనం ఎప్పుడు బయలుదేరాలో మన ఫోనే మనకి గుర్తు చేస్తుంది. తొందరపెడుతుంది. ఈ సదుపాయం మీకు చాలా బాగా అనిపించొచ్చు. ఇదే ప్రెసిషన్ తో పబ్లిక్ ట్రాన్స్పోర్ట్ ప్రయాణానికో / ఏ పాస్పోర్ట్ ఆఫీస్ లోనో మన అపాయింట్ మెంట్ కో, మన ఫోన్ మనకి ఎందుకు సాయం చెయ్యదు ?  

ఆ గాప్ నే నింపాలంటుంది ఈ పుస్తకం.  ప్రభుత్వమూ, ప్రైవైట్ టెక్ కంపెనీలు కలిసి ఈవైపు కృషి చెయాలి.   ఒక ఏప్ ద్వారా 'స్టార్ట్ అప్ కంపెనీ'లు కేలం ఒక్క వారంలో తమ కంపెనీలు రిజిస్టర్ చేసుకునే విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టినట్టు, ప్రజలు వివిధ సేవల్ని సులువుగా పొందేలా చేసేందుకు టెక్నాలజీ నిర్మించాలి.  ఆయా ప్రయత్నాలు ఎటు నుండి ఎలా మలుపు తీసుకోవచ్చో ఎవరం చెప్పలేం. కోవిడ్ లాంటి పాండమిక్,  మనుషులకు టెక్నాలజీ కీ ఉన్న గాప్ ని, ఒకదానిమీద ఒకటి ఆధారపడిన విధానాన్నీ  బయటపెట్టింది. 

ప్రభుత్వ స్థాయి లో చూసుకుంటే - సమాచారాన్ని సమర్ధవంతంగా ప్రజల మంచి కోసం - నష్టాలు లేకుండా వాడుకునేందుకు కొత్త కొత్త మార్గాలు అందుబాటులోకొచ్చాయి. ఎక్కువమంది ప్రజలని బాంకు వ్యవస్థ లో కి (వ్యవస్థీకృత విధానం లో)  తీసుకోవడం ప్రోత్సహించేందుకు Account Aggregator Network అందుబాటులోకి వచ్చింది.  DEEPA (Data Empowerment and Protection Architecture) లో ఈ బేంక్ ల అకౌంట్ ఏగ్రిగేటర్  ఒక భాగం. అలాగే గవర్నమెంట్ ఈ - మార్కెట్ ప్లేస్ (GEM ) సహాయ్ (SAHAY), Digital Public Goods లాంటి కొత్త ఆలోచనలు అమల్లోకి వచ్చాయి, వస్తున్నాయి.    

సరైన ఫైలింగ్ వ్యవస్థ, (కావల్సినప్పుడు మనం దాచుకున్న ఫైల్ లోంచీ మనకి కావల్సిన సమాచారాన్ని తీసి వాడుకోగలగడం) గురించి అవగాహన మనకి చాలా అవసరం. అదే విధంగా కొన్ని చిట్కాలు పాటించి, మనమే ఒక అమ్మదగ్గ ఉత్పత్తిగా మారిపోకుండా, మన సమాచారం, దుష్టుల చేతిలోకో, మనల్నే మభ్యపెట్టేందుకో పనికిరాకుండా, కాపాడుకోవడమూ సాధ్యమే. 

If you believe that the reason for our current set of problems is because some corporations are evil, you'd be wrong. The concept of good and evil is not sufficient to describe the complex set of incentives and interactions that drive the behavior of the platforms and people. 

పుస్తకం చాలా బావుంది. ఆసక్తికరంగా, ఉపయోగపడేలా, చదివించగలిగేలా ఉంది. "ఈ పుస్తకం టెక్నాలజీ కి వ్యతిరేకం కాదు. మీ మేలు కోసమే" {"Ultimately this book is not anti-tech, it is pro-you"} అంటూ ముగుస్తుంది. ఒక APPENDIX లో మన సమాచారం దాచుకునేందుకు, అతి సమాచారం నుంచీ, ఎడిక్షన్ లనుండీ మనల్ని రక్షించుకునేందుకు, మనకి ఉపయోగపడే టూల్స్, లింక్ లు, చిట్కాలు, ప్రింట్ లో, ఇంకా  ఒక QR కోడ్ ద్వారా ఉచితంగా కూడా నెట్ లో అందుబాటులో ఉంచారు. 

ఈ పుస్తకం రాసింది నందన్ నీలెకని, తనుజ్ భోజ్వానీలే అయినా, "ఒక పాపాయిని గ్రామం అంతా పెంచుతుందన్నట్టు" , ఈ మంచి పనిలో ఆయా రంగాలకు చెందిన  హేమా హేమీలు రచనలో సహకరించినట్టు ఉంది. చాలా రోజులకు మంచి నాన్ ఫిక్షన్ చదివాను. ఎప్పట్లాగే, నా ఇంట్రెస్ట్ చూసి, ఆటోగ్రాఫ్డ్ కాపీ అయినా నేను పెర్సనల్ గా చదువుకునేందుకు ఈపుస్తకం  ఇచ్చిన అన్న గారికి కృతజ్ఞతలు. 






***